[albi71]

KËNGA E TRETË



"KËTEJ TI SHKON NË NJË QYTET TË VUAJTUR,

KËTEJ TI SHKON NË DHEMBJEN E PAMATË,

KËTEJ TI SHKON TEK NJERËZ KREJT TË SHUAJTUR;

U SHTY NGA DREJTËSIA KRIJUESI I LARTË; 4

FUQIA HYJNORE DHE DREJTËSIA E KULLUAR

MË STISËN TOK ME DASHURINË E PARË;

VEÇ SË PËRJETSHMES ASGJË S’QE KRIJUAR 7

PËRPARA MEJE; UNË RROJ JETË E MOT;

KUSH HYN KËTU MË S’KA PËR TË SHPRESUAR!"

Ja fjalët që lexova në një portë 10

me bojë fare t’errët sipër shkruar.

I them: "Mësues, kuptimin s’kapkam dot!"

Ma ktheu ai si një njeri i zgjuar: 13

"Këtu do lënë prapa çdo dyshim,

këtu çdo ligësi do shpejt harruar.

Siç të kam thënë, tek ai vend do vijmë, 16

ku njerëz sheh që dhembja aq i tret,

sa mendjen humbin e çdo gjykim".

Pastaj mbi timen dorën e pështet, 19

për të më dhënë mua pak kurajë,

dhe qetësisht më fut në botn’ e fshehtë.

Aq psherëtima, klithma, kujë e vaj 22

ushtonin nën një qiell pa yje-sterrë,

sa në fillim ia nisa shpejt të qajë.

Të ndryshme gjuhë, të folme tmerr, 25

plot fjalë dhembjesh, zemërim i thellë,

përplasje duarsh tok me zë të çjerrë

s’pushonin kurrë nën të fëlliqtin qiell. 28

Arrinte zallahia n’atë shkallë,

sa dukej rërën ngrinte lart pështjellë.

Prej frikës mendja vinte krejt vërdallë, 31

prandaj i them: "Mësues, ç’është ky tmerr?

Ç’mundim i ndrydh të shkretët vallë?".

Dhe ai më tha: "Në gjendje kaq të mjerë 34

i kanë shpirtrat veç ata fatzinj

që mirë as keq nuk bënë as një herë.

Me ta përzihen shpirtrat e këqij 37

të engjëjve që s’qenë rebeluar,

por që as besë s’patën n’perëndinë.

Qiejt i dëbuan për të mos u shëmtuar, 40

as ferr’ i thellë s’i pranoi kurrë,

shkak s’patën djajt për t’i mëshiruar".

I them: "Mësues, ç’është kjo torturë, 43

që i mundon kaq fort sa derdhin lotë?"

M’u gjegj ai: "Dhe aq gjatë s’po e thur.

Këta as vdekjen s’e kërkojnë dot. 46

Për ta kjo jetë është aq e ligë,

sa luten për një fat tjetër krejt më kot.

Në botë s’lanë gjurmë që s’u fik, 49

mëshirë s’meritojnë, as drejtësi,

nuk po ta zgjas më, por shiko dhe ik".

Tek po vështroja, shoh si me shpejtësi 52

shkon si flamur një duke u vërtitur,

aq sa dhe vrapin si ta ndalë nuk di.

Një mizëri vjen pas duke roitur, 55

sa kurrë s’do ta kisha pas besuar,

që vdekja aq fatzinj të kish goditur.

Pastaj, kur ca ndër ta pata dalluar, 58

shpejt njoha unë hijen e atij

që post të madh prej frike pat lëshuar.

Shpejt e kuptova se ky me siguri 61

ish sekti i formuar nga të dënuarit,

që s’i desh zoti, as armiqt’ e tij.

S’u bënë gjallë kurrë të mallkuarit, 64

prandaj, ashtu të zhveshur për munxyrë,

i mbytnin miza e grerëza së kafshuari.

U rridhte gjaku çurk nëpër fytyrë 67

që thithej tok me lotët i përzjerë

te këmbët nga ca krimba fort të ndyrë.

Me që më la të shoh një copë herë, 70

ca njerëz bregut lumit pashë unë.

"Mësues, lejomë, - i thashë atëherë, -

të di se cilët janë e çfarë i shtyn 73

përtej me kaq nxitim për të kaluar,

siç shoh në dritën që aq dobët hyn".

Dhe ai më tha: "Shpejt ke për ta kuptuar, 76

kur ne t’i kemi ndalur hapat tanë

në lumë t’Akerontit të trishtuar".

I shpura sytë e turpshëm unë mënjanë 79

prej frikës mos nga pyetjet u mërzit

dhe heshta lumit sa i vajtëm pranë.

Një varkë vjen drejt nesh, që e vozit 82

një plak i zbardhur pleqërie së thellë.

Bërtet ai: " Mjerë ju me këtë shpirt!

Më mos shpresoni që të shihni qiell! 85

T’ju shpie erdha tek ai breg përballë,

që akull ka dhe terr e zjarr veç vjell.

Dhe ti që je këtu, o shpirt i gjallë, 88

Shpejt ndahu nga këta që kanë vdekur!".

Kur pa se nuk po merrja vesh me fjalë,

"Kjo s’është rrugë a port ti për të prekur 91

në breg, - më tha. - Këtej s’ke pse kalon!

Gjej varkë tjetër rrugën për të ndjekur!".

I thotë prijsi : " Mos u nxeh , Karon! 94

Kështu të bëhet lart u përcaktua,

ku bëjnë ç’duan. Tjetër kot kërkon!".

Fytyra e kërleshtë iu qetua 97

varkarit të kënetës së lerosur,

që sytë i kish me flakë e zjarr qarkuar.

Por shpirtrat, lakuriq e handakosur, 100

kërcitën dhembët e ndërruan ngjyrë

me fjalët vrerë porsa i pat kanosur.

Mallkonin Zotin, prindërit e tyre, 103

gjininë njerëzore, vend e farë,

dhe orën që i lindi për munxyrë

Pastaj u mblodhën gjithë duke qarë 106

në breg të atij lumi të mallkuar

që pret kë s’çan për Zotin kokën fare.

Ky djall Karon, me sy të flakëruar, 109

të gjithë i grish, i mbledh duke bërtitur,

me rremë e godet çdo të vonuar.

Sikur në vjeshtë, vyshkur e venitur, 112

bie gjethi një për një dhe trung’ i tharë

sheh petkat dheut hapur e ronitur,

dhe e Adamit e mallkuara farë 115

një e nga një u ngjit në breg atëherë,

si zogjt që ndjell në kurth një zog këngëtar.

Ata u dyndën nëpër dallgët sterrë 118

dhe, para se në breg të kishin zbritur,

u mblodh një turmë tjetër menjëherë.

"Im bir, - më tha mësuesi zemërndritur, - 121

këta që Zoti s’pat me sy të mirë

këtu nga tërë vendet kanë arritur.

Dhe s’e kalojnë lumin me pahir, 124

sepse hyjnorja drejtësi i shtyn

që frika shpejt t’u kthehet në dëshirë.

Këtu një shpirt i mirë kurrë s’hyn, 127

prandaj nëse Karoni t’është akërruar,

kupto kjo sjellje ku e ka arsyen".

Lëndin’ e errët, ai me të mbaruar, 130

nga dridhj’ e fortë befas qe tronditur.

Më dirset balli duke e kujtuar!

Një erë dheu e vaji pati ngritur 133

që dritën e përskuqi aqë shumë

sa ndjenjat shpejt m’i pat fashitur.

Dhe rashë siç bie një që vdiq për gjumë. 136

[albi71]

KËNGA E DHJETË



Në shteg të fshehtë ecim ne tani,

mes muresh edhe shpirtrash të dënuar,

mësuesi para, unë prapa tij.

"O shpirt fisnik, që je duke më çuar 4

nga njëri rreth në tjetrin,- thashë unë, -

dëshirën lus për të ma plotësuar.

Ata që dergjen varreve a mund 7

t’i shoh ? Tashmë çdo rrasë u ngrit përpjetë,

as roje unë nuk po shoh gjëkund".

Dhe ai : "Do mbyllen prapë ata të shkretë 10

nga Jozafati kur të kthejnë pa shpresë

me trupat që i lanë atje pa jetë.

Tani po dergjet në këtë varrezë 13

me Epikurin çdo ithtar i tij,

që thosh se shpirti tok me trupin vdes.

Dhe sa për pyetjet që më bëre ti, 16

këtu ato kënaqen menjëherë

tok me dëshirën që po fsheh në gji".

" O prijës i mirë, - i thashë atëherë, - 19

s’po të fsheh gjë. Të flas do desha pak,

sikur më pate këshilluar aq herë".

" O ti toskan, që në qytetin-flakë 22

i gjallë shkon e flet aq zemërdlirë,

qëndro në daç me mua te ky prag.

Kuptoj nga gjuha jote fare mirë 25

se linde në atë qytet bujar,

të cilit i shkaktova mjaft trazirë".

Dëgjova kaq papritmas nga një varr 28

ky zë të dalë; i trembur u pështeta

pas prijsit tim më fort sesa më parë.

Dhe ai më tha: " Ç’po bën, kthe sytë, i shkretë, 31

ja Farinata krejt në këmbë u ngrit,

të tërë e sheh nga beli e përpjetë".

Në sytë e tij të mitë unë i ngulit: 34

i mban aq lart ai krahëror dhe ballë,

sikur dhe ferrin e përbuz ky shpirt.

Ndërkohë prijsi im më shtyn ngadalë 37

drejt tij përmes varrezës tërë flakë

dhe thotë: "Mirë mate ti çdo fjalë!".

Tek varr’ i tij kur sosa mu në prag, 40

më pa një herë dhe si me përçmim

pyeti: "Të parë cilët ke në gjak?".

T’i bindem desha pa asnjë ngurim. 43

I thashë hapur cilët kam të parë.

Pa vetullngritur në drejtimin tim

dhe tha: " U treguan armiq krenarë 46

me mua, gjyshërit dhe partinë time,

prandaj dy herë ata i paç shpërndarë!".

"Në i përzunë, - qe përgjigja ime, - 49

u kthyen prapë për të dytën herë,

të tutë s’nxorën nga ky art mësime!".

Nga varri i zbuluar përnjëherë 52

një hije tjetër mjekrën nxjerr mbi varr,

në gjunjë duket ish ky shpirt i mjerë.

Vështroi rreth meje ai për të parë 55

nëse me mua kish tjetër njeri,

por shpresën kur e humbi, duke qarë

më thotë: "Nëse te ky burg i zi 58

të solli ty kjo mendje e përndritur,

ku është im bir? Me ty pse s’është ai?".

I them: "Këtu me dashje nuk kam zbritur. 61

Ai që atje më pret këtej më solli.

Guidoja yt atë s’e pat përfillur".

Dënimi dhe mënyra sesi foli, 64

se cili ish ma bënë krejt të qartë,

prandaj përgjigjen aq të plotë e mori.

U ngrit në këmbë ai sa kishte shtat 67

dhe thirri : "Si ? S’e pat? Pra, s’qenka gjallë?

As sytë e tij s’i ndrit më dritë e artë?".

Kur, para se t’i thosha ndonjë fjalë, 70

një copëherë ndenja i hutuar,

ai ra me shpinë e më nuk pati dalë.

Shpirtmadhi tjetër që më pati ftuar 73

t’i vija pranë, nuk ndërroi fytyrë

dhe rrinte drejt e krejt i patrazuar.

"Që këtij arti dot s’i patën hyrë, - 76

vazhdon ai bisedën e ndërprerë, -

më djeg më tepër se ky shtrat-munxyrë.

Por pa u ndezur pesëdhjetë herë 79

fytyrë e zonjës që këtu sundon,

sa fort rëndon ky art ke për ta ndierë.

Në t’ëmblën botë u kthefsh siç dëshëron, 82

por thuaj, pse ky popull armiqësisht

kundër të mive ligje dekreton?".

I them: "Kërdia, që aq mizorisht 85

e bëri Arbien të skuqte gjak,

e shtyn atë të thotë urat’ në kishë".

Si tundi kokën, psherëtiu pak, 88

"Nuk qeshë i vetëm, - tha, - me siguri,

askush s’do kish luftuar pa një shkak.

Por qeshë atje i vetmi ai njeri 91

që kur Firencën deshën ta rrafshojnë

e mbrojta ballëlart, me trimëri".

"Uroj në paqe nipat të të rrojnë! 94

Të lutem, - thashë, - zgjidhmi ca dyshime,

që mendjen time fort e ngatërrojnë.

Ju shihni qartë, sipas hamendjes sime, 97

ato që koha fsheh në ardhmëri,

të tashmen shihni veç me mjegullime".

"I shohim gjërat veç në largësi, - 100

më tha, - si ai që afër nuk sheh dot.

nga qielli lart e kemi si dhunti.

Për ç’ndodh apo do ndodh’ mundohet kot 103

kjo mendja jonë. lajm po s’pru’ njeri,

s’e dimë çfarë ndodh me ju në botë.

Prandaj mbaron, siç e kupton dhe ti, 106

kjo njohja jonë ditën e gjykimit,

kur mbyllen portat për në ardhmëri".

Atëherë i them, i brejtur prej pendimit: 109

"I thoni, pra, atij që u rrëzua,

gjallon i biri jashtë çdo dyshimi.

E nëse heshta kur më pyeti mua, 112

i thuaj ca dyshime desh të zgjidhte

dhe teksa mendjen vriste u hutua".

Ndërkohë prijsi nisi të më thirrte. 115

Iu luta shpirtit shkurt të thotë atëherë

me të kush tjetër te ky varr po rrinte.

"Këtu me mua mijra ka të mjerë,- 118

më thotë. - Ke të dytin Frederik,

ke Kardinalin, s’flas më për të tjerë".

Pastaj u zhduk. Nga poeti antik 121

drejtova çapat, duke rimenduar

ato që ai m’i tha porsi armik.

U nis shpejt prijsi. Para duke shkuar 124

më pyet: "Pse po rri kaq i mërzitur?".

Kureshtjen kur unë ia pata shuar:

"Ç’ dëgjove kundër vetes, të skalitur 127

në mendje ruaje. Dëgjo tani, -

tha prijsi im me gishtin lart të ngritur, -

kur dritën të shikosh plot ëmbëlsi 130

të syve të asaj që sheh gjithçka,

do të mësosh ç’të pret në ardhmëri".

Dhe mori majtas kur këto m’i tha. 133

E lëmë murin, nëpër humbëtirë

mes rrethit ecim që kufinë e ka

ku një livadh vjen erë qelbësirë. 136

[albi71]

KËNGA E PESTË



Dhe zbritëm ne nga rrethi i parë

në rreth të dytë. Vend më pak ai zinte,

por dhembjet shpirtrat bënin për të qarë.

Tek porta Minosi i frikshëm rrinte, 4

ckërrmitej kur gjykonte vdekatarët,

dënonte dhe në terr me bisht i shpinte.

Kur dilnin para tij ata qyqarët, 7

secili fajet një për një rrëfente,

në ferr të zi një vend për mëkatarët

ky njohës i mëkatit vrik e gjente. 10

Pështillte veten ai me bisht aq herë

sa rrathë poshtë t’i hidhte i pëlqente.

Përpara tij plot njerëz ka përherë, 13

me rradhë vijnë ata për t’u gjykuar,

flasin, dëgjojnë e flaken në humnerë.

"O ti që vjen në strehën e mjeruar", - 16

më thotë Minosi sa sheh të afrohem

dhe lë mënjanë punën e mallkuar.

"Shih si po hyn dhe kujt po i besohe! 19

Mos u gënje nga port’ e gjerë tepër!".

Por prijsi im i tha: "Pse i akrrohe?

As rrugën mos ia zër, se fati i epër 22

ia ka caktuar. Kjo u vendos në qieje,

ku bëjnë atë që duan. Mos pyet gjë tjetër!".

Ofshama dhembjesh veshi nis të ndiejë, 25

sepse tani tek vendi paç arritur,

ku vaj i madh fillon që të shpërthejë.

Ky vend i zi, që drita nuk ka ndritur, 28

gjëmon e shfryn si deti prej shtrëngate

nga erëra të kundërta i goditur.

Duhi e ferrit kurrë nuk tulatet 31

dhe bart me vete shpirtrat në pështjellë,

i tund, i shkund, sa i cfilit të ngratët.

Dhe kur arrijnë mu mbi hon të thellë 34

ata bërtasin, qajnë edhe gjëmojnë,

ata mallkojnë zotin lart në qiell.

Më thotë prijsi se kështu ndëshkojnë 37

ata që veç mëkate bëjnë epshore

dhe që arsyen pasionit ia nënshtrojnë.

Si gargujt që në mot të keq dëbore 40

në rresht të dendur enden krahëhapur,

kështu përplasen shpirtrat mëkatnore,

sa poshtë-lart nga era hallakatur. 43

Nuk kanë shpresa që t’i ngushëllojnë,

as falje kurrë s’kanë për të patur.

Si krillat që me britma qiellin shpojnë 46

tek ecin bashkë në një varg të gjatë,

kështu i sheh të çirren, të vajtojnë

të mjerat hije në atë shtrëngatë. 49

Dhe pyes: "Pse erë e zezë i bitisi,

më thuaj, mësues, ç’kanë bërë ata të ngratë?".

"E para, - mua që lart më foli prijsi, 52

mes hijesh, për të cilat do njoftime,

perandoreshë qe mbi popuj, fise.

Aq shumë u zhyt ndër epshe e dëfrime 55

sa gjithë qejfet la me ligj të lira,

veç të mos kish nga populli qortime.

Kjo është bash ajo Semiramira, 58

që Ninon trashëgoi dhe burrë pati.

Tani Sulltani i ka ato mbretërira.

Ja Didoja që fjalën s’i pat mbajtur 61

Sikeut dhe veten vrau nga dashuria.

Ja dhe Kleopatra në epsh e papërmbajtur.

Helenën shih, që pru’ mbi dhè me mija 64

të zeza, dhe Akilin trim me vlerë,

që u mposht në jetë veç nga dashuria.

Parisin shih, Tristanin" dhe të tjerë, 67

me mijra hije ai me gisht tregoi,

që dashuria nga jeta ndau përherë.

Kur prijsi im me emër më dëftoi 70

plot burra, gra, dikur me nam të mirë,

e humba krejt, mëshira më pushtoi.

Ia nisa prapë: "Poet, me sa dëshirë 73

flas me ata të dy që tok po shkojnë

dhe era lehtë duket se i prir".

Dhe ai më tha: "Ti prit sa të shikojmë 76

t’afrohen dhe lutju për dashurinë

që lehtë i bart, ata do të dëgjojnë".

Drejt nesh kur i shtyu era-suferinë 79

u bëra zë: " O shpirtra të dëshpëruar,

të flasim ejani po s’pat ndalime".

Porsi pëllumbat mallit përvëluar 82

drejt çerdhes s’ëmbël qiellit flur lëshohen

me krahët e shpalosur e shtrënguar,

kështu nga çet’ e Didos vrik largohen 85

dhe vijnë ata mes ajrit të fëlliqur,

aq fort nga thirrj’ e dhemshur përgjërohen.

" O shpirt plot hir, bujar e zemërndritur, 88

që vjen të shohësh nëpër errësirë

ne që me gjak e patëm dheun vaditur,

sikur ta kishim mik ne perëndinë, 91

për paqën tënde fort e kishim lutur,

se paske për të gjorët ne mëshirë.

Në paç gjë për të thënë a për të pyetur, 94

ty gati jemi për të t’u përgjigjur,

ndërkohë, e sheh, dhe era është zbutur.

Në breg të detit unë u pata lindur, 97

n’atë krahinë ku Poi ndal rrëmbimin,

ku përrenjtë e malit bëhen krejt të bindur.

Nga dashuria, që prek çdo zemër trimi, 100

u lidh ky fort pas trupit tim të bukur,

aq kobshëm vrarë sa më zë trishtimi.

Dhe dashuria , që s’lë dashnor pa zbutur, 103

me të më lidhi, dhe asnjë përpjekje

prej tij më kurrë s’ka për të më shkëputur.

Kjo dashuri na çoi të dy në vdekje. 106

Në Kainë vaftë kush na la pa jetë!".

Kështu na thanë dhe ranë në heshtje.

Kur e dëgjova atë shpirt të shkretë, 109

e ula kokën poshtë e më s’e ngrita.

Pyet prijsi: " Çfarë po mendon, vërtet?".

Kur u përgjigja: "Vaj-medet!, - thërrita, - 112

kushdi ç’mendime t’ëmbla, sa dëshira

i shtynë atje ku vdekja vinte prita!".

Pastaj nga an’ e tyre unë u prira. 115

"Françeskë, - i thashë, - për këto mjerime

me lot’ të hidhur qaj nga dhemshuria.

Por thuaj, midis të ëmblash psherëtime 118

qysh vallë dashuria ju pat mësuar kaq lehtë

të ndanit ju dëshirat nga dyshimet?".

"S’ka dhembje më të madhe, - tha, - në jetë 121

se të mendosh për kohën e gëzuar

në fat të keq. E di dhe prijsi vetë.

Meqë të dish si rrënjët pat lëshuar 124

kjo dashuria jonë ke aq kureshtje,

po bëj si ai që flet duke lotuar.

Lexonim ne një ditë, kot për prehje, 127

për Lançelotin, si u dashurua,

krejt vetëm ishim e dyshim s’na brente.

Vështrimi ynë shpesh u kryqëzua, 130

fytyra nga leximi na qe skuqur

dhe mendja në një çast u turbullua.

Kur ne lexuam si ai dashnor pat puthur 133

fytyrën që i blatonte lumturinë,

ky, që prej meje kurrë s’është shkëputur,

më puthi buzët me aq drithërimë. 136

Galeot qe libri dhe ai q’e shkroi.

S’lexuam më tutje ne as dhe një grimë!".

Kur njëri shpirt këto mua m’i tregoi, 139

ai tjetri qau. Kaq dhembja më pat prekur

sa shpejt m’u duk se fryma më mbaroi

dhe rashë përdhe porsi një trup i vdekur. 142

[albi71]

KËNGA E PESËMBËDHJETË



Tani po ecim bregut gjithë gurë.

Me avull lumi duke u mbuluar

mbron ujë bashkë me argjinaturë.

Porsi flamandët që kanë ndërtuar 4

nga Bruxha në Guisant të larta pendë

dhe fushën mbrojnë nga dallga e tërbuar,

si padovanët diga ngrenë në Brentë 7

për çdo qytet e kullë si mburojë,

në Kiarantànë sa pa bërë nxehtë,

dhe këto brigje janë krejt njëlloj, 10

paçka që aq të gjerë e të lartuar

s’i bëri cilido që i ndërtoi.

Porsa nga pylli larg ne kishim shkuar, 13

aq sa ku ish ta shihja ish vështirë

ngado që sytë i pata rrotulluar,

një turmë shpirtrash, duke na arrirë 16

po ecte bregut dhe ata nga ne

po shihnin, sikur natën në errësirë

sheh një njeri kur hëna është e re: 19

qepallat rrinin duke kapsallitur

si një prestar krejt plak që shkon një pe.

Kështu nga shpirtrat duke u soditur 22

më njohu njëri që për kind më zuri,

"Oh, ç’mrekulli!" - ai befas pat bërtitur.

Drejt meje krahun porsa ai e shpuri, 25

ia ngula sytë në fytyrë mirë,

fytyrë e djegur mendjes shpejt i pruri

kujtimn’ e vjetër krejt të përtërirë. 28

"Ju, ser Bruneto, në këtë mjerim?" -

i thashë, dorën time duke shtrirë.

Dhe ai: "Të ndahet s’ke ti kundërshtim 31

Brunet Latini nga kjo turmë e mjerë

edhe me ty të vijë, biri im?".

"Me gjithë qejf, - i thashë unë atëherë, 34

dhe po të duash që me ty të rri,

jam gati, po la prijsi, menjëherë".

"O bir, në se ndokush nga kjo ushtri 37

vonon një çast, njëqind vjet i zbuluar

pastaj qëndron nën zjarrin batërdi.

Ec para, vij përkrah pa u vonuar 40

gjersa t’arrijë prapë çetën time,

ku qan çdokush dënimin e amëshuar".

Të shmangem nuk guxoj nga rruga ime 43

me të për të ecur barabar, kokulur

shkoj, si një që do t’i bëj nderime.

Tha ai: ""Nga bota ç’fat të paska shkulur 46

që dhe pa vdekur ti këtu po zbret?

Kush po të prin në honin, ku je ulur?".

I them: "Atje lart në të qetën jetë, 49

pa e arritur ende pjekurinë,

e humba rrugën në një pyll të shkretë.

Dje në mëngjes atij i ktheva shpinë, 52

më doli sa desh ktheva te ai vend

ky që në shteg për në shtëpi më prin".

Dhe ai më tha: "Po ndoqe yllin tënd 55

do të arrish në portin plot lavdi,

në t’ëmblën jetë rè siç pata vënë.

Sikur të isha gjallë endé tani, 58

gjersa ky qiell të ka me sy të mirë,

në punë do të t’ndihja me siguri.

Por populli shpërnjohës, keq i prirë, 61

nga Fjezola zbritur në lashtësi,

që është i vrazhdë dhe si egërsirë,

të mirat sheh veç me armiqësi : 64

s’mbin pranë vodhës kurrë i ëmbli fik,

të ndodhë ndryshe nuk ka mundësi.

Të verbër mbahen nga një nam i lig, 67

koprracë janë, cmirëzez, krenarë,

prandaj prej tyre sa më larg ti ik.

Ty nder të sjell veç fati yt i mbarë: 70

qejf të të grijnë dy partitë kanë,

por larg nga sqepi është i ëmbli bar.

Ata si kashtë veten le ta hanë, 73

fidani vetëm mbettë i paprekshëm,

po mbiu ndonjë në plehun fjezolan.

Ai gjallëroftë sojin e shendetshëm 76

të pak romakëve mbetur në qytet,

kur ky u bë fole për të pandershëm".

"Dëshira ime t’ish një e vërtetë, 79

i thashë unë, - ende kishit rruar,

mes njerëzish do të ishit ju në jetë.

Në mendjen time kurrë s’është shuar 82

vegimi juaj atëror plot dhemshuri;

në botën lart ju më patët mësuar

si bëhet i pavdekshëm një njeri. 85

Prandaj sa kohë do të jem i gjallë

për ju do flas gjithnjë me dashuri.

Ç’thatë për mua do ta shkruaj çdo fjalë 88

për t’i shërbyer asaj si krahasim

me gjërat tjera, lart po qe se dal.

Por desha mos të kini hiç dyshim, 91

e kam ndërgjegjen fare të kulluar

dhe Fati ç’më gatit pres pa ngurrim.

Këto divnesa shpesh i kam dëgjuar, 94

e sjelltë Fati rrotën si të dojë,

mulliri bloftë kurrë pa pushuar!".

Me ser Bruneton e vazhdoj atbotë 100

bisedën dhe e pyes kush nga hijet

më shumë pat shkëlqyer lart në botë.

"Disa prej tyre mirë është t’i dije, 103

më tha, - disa t’i heshtje është mirë,

s’i dilet dot gjith’ kësaj mizërie.

Por dije se plot nga këta të nxirë 106

klerikë qenë e letrarë të shquar,

që bënë një mëkat aq të pështirë.

Prishjàni shkon me turmën e mjeruar, 109

Françesk d’Akorsi. Në paç dëshirë

të dish gjë për ata me kokën rruar,

atë ta njohësh s’e ke të vështirë 112

që papa çoi nga Arno n’Bakilon,

ku trupin la ndër turpe krejt i shkrirë.

Të flisja më, por koha po mbaron, 115

më shumë s’rri dot. Ja, që larg dalloj

si tymi rërën prapë po e mbulon.

Po vijnë ca që s’dua t’i takoj. 118

Të lutem, ruajma Thesarin tim,

ku ndiehem gjallë, tjetër s’të kërkoj!".

Pastaj u kthye dhe iku me nxitim, 121

porsi ata që cohën e bleruar

shëtitin në Veronë me gëzim:

si fitimtar dhe jo i turpëruar. 124

[xhulia]

albi71, mbi Nov 13 2009, 22:23 PM, ka thënë:

KËNGA E PESTË




Ia nisa prapë: "Poet, me sa dëshirë 73

flas me ata të dy që tok po shkojnë

dhe era lehtë duket se i prir".

Dhe ai më tha: "Ti prit sa të shikojmë 76

t’afrohen dhe lutju për dashurinë

që lehtë i bart, ata do të dëgjojnë".

Drejt nesh kur i shtyu era-suferinë 79

u bëra zë: " O shpirtra të dëshpëruar,

të flasim ejani po s’pat ndalime".

dal canto V
I’ cominciai: "Poeta, volontieri

parlerei a quei due che ’nsieme vanno,

75 e paion sì al vento esser leggeri".

Ed elli a me: "Vedrai quando saranno

più presso a noi; e tu allor li priega

78 per quello amor che i mena, ed ei verranno".

Sì tosto come il vento a noi li piega,

mossi la voce: "O anime affannate,

81 venite a noi parlar, s’altri nol niega!"

SECONDO CERCHIO--> "I LUSSURIOSI"

condanna:vengono travolti dalla bufera incessantemente come in vita furono travolti dalla passione.

[albi71]

DANTE ALIGIERI "KOMEDIA HYJNORE" - F E R R I
KËNGA E TETËMBËDHJETË



Atje një vend, që Lugjezezë i thonë,

prej gurësh ngjyrëhekuri i formuar,

si rrethi ngjan që ferrin e pushton.

Dhe mu në mes të lëmit të mallkuar 4

një pus i gjerë dhe i thellë nxin,

për të më vonë kam për të treguar.

Mes pusit dhe të ashpërve shkëmbinj 7

mbetet një brez në formë unazore,

që dhjetë lugje brenda i përfshin.

Siç kanë pamjen shpesh disa llogore 10

që shumëfish kështjellat i pështjellin

dhe sigurojnë muret madhështore,

të tillë pamje lugjet më përndjellin; 13

si portat, që të gjitha kanë urë

dhe nga fortesa mu në breg të hedhin,

kështu nga kjo errësirë tërë gurë 16

plot kreshta pranë pusit shkojnë ndërpriten,

pasi që lidhin gropë e armaturë.

U gjendëm te ky vend posa që zbritëm 19

nga supet e Gerionit; prijsi im

merr majtas, ndërsa prapa unë i ngjitem.

Shoh djathtas meje kob edhe mjerim; 22

në lug të parë jam duke vrojtuar

të tjera vuajtje, tjetër fshikullim.

Në fund ka, lakuriq, plot të dënuar, 25

drejt nesh vjen gjysma, gjysma ik nga ne,

të gjithë kanë çap më të nxituar;

posi romanët n’atë jubile, 28

që për të dalë urës përmatanë

sajuan një mënyrë krejt të re:

me ballin lart nga kështjella në një anë 31

kalon një turmë drejt për në Shën Pjetër,

në tjetrën turma shkon drejt malit pranë.

Kudo mbi shkemb të zi nuk shoh gjë tjetër 34

veç djaj me brirë, me kamxhik përpjetë,

që shpirtat fshikullojnë si të egjër.

Ah, si ia mbathin vrap ata të shkretë 37

nga ky kamxhik! Pas fshikullit të parë

askush të dytë s’pret, jo më të tretë.

Tek ecja sytë i ngula pa i ndarë 40

drejt njërit dhe bërtita menjëherë:

"Diku këtë më duket e kam parë!".

I ndala këmbët që ta shoh një herë. 43

U ndal me mua prijsi im i mirë

dhe më lejoi të kthehem prapsht atëherë.

Kot uli kokën ky i fshikulluar 46

që të mos njihej, se në çast i them:

"O ti, që je përdhe duke vështruar,

fytyra jote nëse s’më gënjen, 49

je Venedik Kaçianemiku ti.

Te ky vend turpi për ç’mëkate vjen?".

"Dëshirë s’kam ta them, - përgjigjet ai. - 52

Por të hesht s'më lë kjo gjuhë e kulluar,

Që botën lart më ndillka përsëri.

Ai qeshë, Gilozabelën që pat çuar 55

markezin të kënaq me trup të saj,

nga thashethemet siç e ke dëgjuar.

I vetmi bolonjez s’jam që po qaj, 58

edhe të tjerë plot këtu do gjeni,

kaq njerëz s’thonë "sipa"" te ai skaj

që mes Savene ndodhet edhe Reni. 61

Atë që them për ta vërtetuar,

kujto se shpirtmakutër fort ne jemi".

Një djall, tek fliste, e pat fshikulluar 64

dhe i bërtiti: "M’u qëro, rrufjan,

këtu s’ka femra ti për të tregtuar!".

Kur prijsit tim i vajta fare pranë, 67

pas disa hapash ne patëm arritur

atje ku dilet nëpër shkëmb matanë.

Mjaft lehtë shkëmbit lart iu patëm ngjitur, 70

shpejt djathtas kthejmë e këta të dënuar

i lëmë të vërdallen të sfilitur.

Kur sosëm tek ai vend, ku i lakuar 73

ky shkëmb të rrahurit lë që të kalojnë,

tha prijsi: "Ndalu pak për të vrojtuar.

Të tjerë plot, që fatin e mallkojnë, 76

fytyrën ende s’di ti si e kanë,

sepse në një drejtim me ne po shkojnë".

Nga urë e vjetër shohim një vargan 79

drejt bregut tjetër duke u afruar,

që si të parët plot kamxhikë hanë.

Dhe prijsi thotë pa ia kërkuar: 82

"Shih kush po vjen me pamje madhështore,

që vuan, por nuk rri duke lotuar:

endè e ruan pamjen mbretërore! 85

Jasoni është, që, i urtë e trim,

u mori kolkëve bashkën përrallore.

Në Lemnos erdh', kur ishte në shtegtim, 88

atje ku gratë me aq egërsi

i vranë burrat pa një përjashtim.

Me fjalë t’ëmbla e plot dashuri, 91

ai vashën Izifilë pat mashtruar,

që vetë kish përdorur njimëti.

E la shtatzënë e të vetmuar, 94

për të po vuan ai këtë ndëshkim

dhe për Medean që e pat tradhtuar.

Me të po shkon kush kreu si ky mashtrim. 97

Dëgjove mjaft për lug të parë ti

dhe për ata që brenda ai përfshin.

Ku rripi i ngushtë, sosim ne tani, 100

me pendën e të dytit kryqëzohet

dhe tjetër urë ngrihet përsëri.

Në lug të dytë vaj i madh dëgjohet, 103

një turmë rri veç duke psherëtirë,

rreh veten me pëllëmbë aq sa dërrmohet.

Çdo shpat me duhmë myku qe mbuluar 106

që ngrihej lart si afsh nga kundërmimet,

me sy, me flegra duke i trazuar.

Aq terr ka poshtë sa asgjë s’shikon 109

mes urës sipër ti për pa u ngjitur,

ku syri hapësirën e përshkon.

Në fund të gropës ne me të mbërritur 112

plot njerëz shohim në pëgërë zhgrryer

këtu nga gjithë bota jashtëqitur.

Kur sytë poshtë unë i pata kthyer, 115

shoh një që s’di ish prift a shekullar,

ngaqë dhe kokën kish me m*t përlyer.

Bërtiti ai: "Ç’të shtyn ty për të parë 118

mes njerëzish të pëgërë vetëm mua?".

"Dikur, në të kujtohet, krejt të tharë, -

i them, - i pata parë flokët tua. 121

Aleks Interminel da Luka je,

prandaj t’i ngula sytë, ashtu siç thua".

Qëllonte kokën ai si një shkërbe: 124

"Këtu më sollën fjalët plot miklim,

që gjuhës sime s’iu ndanë për be".

"Përkulu pak përpara, - tha prijsi im, 127

dhe hidhi sytë pakëz më andej,

surratin që të rrokësh me vështrim

të kurvës leshpërpjetë atje përtej, 130

që veten po gërric me thonj të ndyrë,

që ulet poshtë e ngrihet prapë shpejt.

Taida është k***a e pafytyrë, 133

që mikut "Mrekulli!" i qe përgjigjur

kur pyeti: "Si t’u duk kjo që kam prurë?".

Por sytë tanë boll i kemi nginjur!" 136

[albi71]

DANTE ALIGIERI "KOMEDIA HYJNORE" - F E R R I
KËNGA E NJËZETENJËTË



Kështu nga ura n’urë ne kaluam,

për gjëra duke folur që s’përfshin

kjo komedi. Në majë kur ndaluam

të shihnim gropën tjetër plot vajtim, 4

që Lugjezezës u dikonte kot,

u shtanga krejt, aq fort ajo po nxin.

Si në Venecia, dimrit në të ftohtë, 7

nëpër kantiere vlon katrani pis,

sepse detarët nuk lundrojnë dot,

dikush të re anijen e ujdis, 10

një tjetër lyen barkën e vjetruar,

të reja rrugë para se të nisë,

në bash a kiç rri një duke punuar, 13

lopatat tjetri gdhend a thur litarë,

një rri tek velat duke i arnuar,

kështu me hir të Zotit, jo me zjarr, 16

zjen poshtë meje zift’ i zi i squllur,

rrëpirën duke e mbuluar mbarë.

Gjë tjetër s’shihja me vështrimin ngulur, 19

veç flluskave nga zjarri sipër ngritur,

që vrik pëllcisnin poshtë me t’u ulur.

Ndërsa përposh isha duke soditur, 22

"Kujdes, kujdes!" - më thotë prijsi im

dhe më tërheq pas vetes ai pa pritur.

Shpejt kthehem si ai që me padurim 25

të shohë do atë që frikë i kall,

e bën t’ia mbath me një vështrim.

Të ikja vetëm, s’kisha tjetër hall, 28

kur pashë sesi rend nëpër rrëpirë

dhe pas na qepet ne një derro-djall.

Oh, sa fodull ish ky surrat i nxirë 31

dhe sa i egër ish në të vepruar,

sa lehtë shkelte flatrat duke shtrirë.

Mbi supet thikë, krenarisht lartuar, 34

një mëkatar, që ishte duke prurë,

për lak të këmbës varur mban ndër duar.

"O kthetramprehtë, - thirri ai mbi urë, 37

ju solla ryshfetçiun më të parë

të Santa Zitës. Poshtë e flakni flur!

Qyteti është plot. Po shkoj të marr 40

të tjerë. Bën Bonturo përjashtim,

të tjerët e kthejnë "Po"-në në "Jo" për ar".

Dhe posht’ e flaku. Shpatit me nxitim 43

pastaj ai zbriti. S’ka asnjë qen-rojë

të ndjekë një hajdut me aq tërbim.

Ai zhytet dhe pastaj nis të pluskojë, 46

por djajt’ nën urë i uluritën fort:

"Ky vend të paqmit s’mundet t’i durojë!

Këtu nuk bëhet si në Serkio not. 49

Prandaj po s’pate qejf t’i ngulim heshtat

mbi zift të zi mos nxirr kurrizin kot".

I ngulën qindra cfurqe gjer në rreshta 52

dhe thirrën: "Vallëzo, por i mbuluar,

ose provo në dot i shet gënjeshtrat!".

Kështu akçiu në ujin e valuar 55

t’i zhytin thelat ndihmësve u kërkon

përsipër ujit për të mos notuar.

"Që mos të shohin, - ai më këshillon, 58

ti prapa ndonjë bregu u masko,

nga ku asgjë nga sytë s’të shpëton.

Nëse më fyejnë mos u shqetëso : 61

këtu kam qënë dhe e di fort mirë

ky vend si është. Mos u frikëso!".

Nga maj’ e urës zbriti në rrëpirë 66

të gropës s’gjashtë. Veç një zemër trimi

mund ta përballte atë humbëtirë.

Me atë vrull e flakë zemërimi 67

siç turren qentë mbi ndonjë të mjerë,

që lyp në vend i ndalur nga dëshpërimi,

nga poshtë urës dalin djajt’ aherë, 70

të gjitha heshtat duke ia drejtuar,

por thirri ai: "Guxo ndokush të bjerë!

Të dalë një nga ju për të dëgjuar 73

me heshta para se ju të më shponi,

pastaj më bëni ç’keni pleqëruar".

"Shko, Bishtakeq!" - kumboi i gjithë honi. 76

Lëviz veç një, qëndrojnë në vend të tjerët.

Po thoshte ai: "Pse kot ju po më çoni?".

"Kujton ti, Bishtakeq, - prijsi tha aherë, 79

se mund këtu të vija pa u ngarë

nga djajt’ e tu, po të mos kem përherë

pëlqimin e Tenzot dhe fat të mbarë? 82

Më lër të shkoj, nga qielli jam urdhëruar

të sjell një tjetër ferrin për të parë".

Aq krenari e djallit qe fashitur, 85

sa cfurkun la te këmbët që t’i bjerë

dhe tha: "Asnjë nuk ka për ta goditur!".

"Ti që je strukur, - thotë prijsi prerë, 88

pas shkëmbit të urës kaq i frikësuar,

këtu pa frikë eja menjëherë".

Dhe prijsit unë shpejt i qeshë afruar. 91

Kur djajt’ të bënin para pata parë,

m’u duk s’po mbanin fjalën e premtuar.

Kështu i pashë shumë luftëtarë 94

që nga Kaprona, kur u dhanë besë,

midis armiqsh plot frikë patën çarë.

Tek prijsi tërë trupin e mbështes, 97

por djajt’ me sy të gjithë unë i mas,

se shprehja e tyre nuk më jepte shpresë.

Një tjetri: "Do në shpinë ta godasë?" - 100

i tha një djall dhe cfurkun ma drejtoi.

U gjegj ai: "Po, por veç të ulurasë!".

Por djalli, që me prijsin bisedoi, 103

"Mjaft, Godolesh!" - atij i pat bërtitur

porsa ai çfarë thoshte e dëgjoi.

Pastaj na tha: "Dot s’keni për t’u ngjitur 106

nëpër këta shkëmbinj, as mos provoni,

se harku i gjashtë është i ronitur.

Dhe në se para doni që të shkoni, 109

lart ngjituni, dhe në atë bregore

një urë ka, nga mund ju të kaloni.

Dje, pesë orë plot pas kësaj ore, 112

njëmijedyqind e gjashtëdhjetë vjet

u mbushën që kjo rrugë më s’përdoret.

Po çoj ca djaj të shohin në përpjetë 115

mos del nga zifti ndonjë mëkatar,

me ta ju ngjituni, asnjë s’ju nget!

Dil, Plakaran, dil dhe ti, Krahëtharë, 118

nis ai të thotë, - eja Turiqen.

Mjekrosh, mbi dhjetëshen ti je kryetar.

Tok me Dragonin Xhagajduri vjen. 121

Delni Gërricaqen, ti Derrçatall,

Shtrembac, ti Kuqo, që përbrenda zien.

Mbi zift të vluar të vini shpejt vërdallë, 124

tek ura që përsipër lugjeve u shkon

këta t’i shpìni ju shëndosh e gjallë ".

"Medet, mësues, ky sy ç’po më shikon! 127

Ta bëjmë rrugën vetëm ne më mirë,

nëse e di ku rruga na kalon.

Po qe se mendja nuk të është mpirë, 130

ti shih ata si dhembët po kërcasin,

si shkelin synë e ndjellin prapësirë".

"Le t’i shtrëngojnë dhembët sa të plasin, 133

ti mos kij frikë, - thotë prijsi im, -

veç mëkatarët duan të trumhasin".

Nga bregu i majtë morën shpejt drejtim, 136

pasi një shenjë i dhanë prijsit t’vet

me gjuhë duke bërë një zgërdhimë,

ndërsa ky b**hën bëri si trumbetë. 139





V. 7. Si në Venecie - Në Venedik ishte një kantier i famshëm për ndërtim anijesh i themeluar në vitin ll04 dhe i zgjeruar së tepërmi në vitin 1303. V. 37. Kthetramprehtë - emër i përbashkët për të gjithë djajtë e armatosur me cfurqe që ruajnë lugun e pestë. V . 39. Santa Zita - shënjtorja më e nderuar në qytetin e Lukës (shek. XIII). Emri i saj përdoret në vend të emrit të qytetit. V. 41. Bonturo Dati - njeri me influencë në Lukë dhe ryshfetçiu më i madh. V. 49. Serkio - lum afër Lukës. V. 95. Kaprona - kështjellë që Piza gibeline ia mori Lukës guelfe, por në gusht të vitit l289 kështjella iu dorëzua ushtrisë së bashkuar të guelfëve të Lukës dhe Firences, në rradhët e së cilës ishte dhe djaloshi Dante. V. 106-111. siç del më poshtë, Bishtakeqi i gënjen poetët, kur u tregon rrugën, sepse në lugun e gjashtë ishin shembur të gjitha urat. V. 112. Bishtakeqi e shpjegon rrëzimin e urës me tërmetin që ndodhi, sipas Ungjillit, në çastin e vdekjes së Krishtit.

[charm]

Kush e ka perkthyer Albi?Bukur pasi jo te gjithe njohin gjuhen e dantes,por nuk di pse me duket e cuditshme ta lexoj ne shqip

[albi71]

charm, mbi Nov 30 2009, 14:54 PM, ka thënë:

Kush e ka perkthyer Albi?Bukur pasi jo te gjithe njohin gjuhen e dantes,por nuk di pse me duket e cuditshme ta lexoj ne shqip

Shqipëroi: Çezar KURTI